Theo các tài liệu địa phương, Đền Nủi Cầu được tạo dựng cách đây gần 700 năm, vào khoảng thế kỷ XIV (thời nhà Trần hoặc đầu nhà Hậu Lê). Đây là ngôi đền làng cổ, từng là nơi sinh hoạt tín ngưỡng, văn hóa cộng đồng của nhân dân thôn Tân Hòa và các vùng lân cận qua nhiều thế hệ.

Năm 2008, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã chính thức công nhận Đền Nủi Cầu là di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để bảo tồn và phát huy giá trị di tích. Hiện nay, đền chưa được xếp hạng di tích quốc gia nhưng là một trong những điểm nhấn văn hóa địa phương của huyện Thạch Hà – vùng đất có bề dày lịch sử với hàng chục di tích cấp tỉnh và quốc gia.

Đền Nủi Cầu mang kiến trúc truyền thống Việt Nam điển hình của các ngôi đền làng Bắc Trung Bộ: mái ngói đỏ, hệ thống cột gỗ, trang trí rồng phượng, hoa văn chạm khắc tinh xảo. Các hạng mục chính bao gồm tam quan (hoặc cổng đền), bái đường, chính điện và khuôn viên xanh mát. Dù chưa có tài liệu chi tiết công khai về nhân vật chính được thờ (có thể là thành hoàng làng, thần núi hoặc vị anh hùng địa phương gắn với vùng sông núi), đền vẫn giữ vai trò linh thiêng trong đời sống tâm linh của người dân.

Đền Nủi Cầu không chỉ là nơi thờ tự mà còn là không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng: tổ chức lễ giỗ, cầu an, hội làng… Ngôi đền góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa vùng Thạch Hà – nơi hội tụ nhiều di tích nổi tiếng như Đền Chiêu Trưng Đại Vương Lê Khôi, Đền Nen…