Ngày 01/7/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 267/2026/NĐ-CP quy định việc áp dụng hình thức kỷ luật và bồi thường thiệt hại đối với hành vi gây lãng phí, hành vi vi phạm trong tổ chức thực hiện phòng, chống lãng phí. Nghị định có hiệu lực thi hành kể từ ngày ban hành, góp phần tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính, nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu và đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong quản lý, sử dụng hiệu quả ngân sách, tài sản công và các nguồn lực của Nhà nước.

Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, sử dụng đúng mục đích và phát huy tối đa các nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Để tăng cường trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị và cá nhân trong thực hiện nhiệm vụ này, Nghị định số 267/2026/NĐ-CP đã quy định cụ thể các hình thức xử lý kỷ luật và trách nhiệm bồi thường đối với các hành vi gây lãng phí.

Theo đó, người đứng đầu và cấp phó của người đứng đầu cơ quan, đơn vị nếu thiếu trách nhiệm, buông lỏng lãnh đạo, quản lý để xảy ra hành vi gây lãng phí trong phạm vi được giao phụ trách thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm sẽ bị xem xét áp dụng các hình thức kỷ luật như khiển trách, cảnh cáo hoặc cách chức. Việc xử lý được căn cứ vào hậu quả của hành vi gây lãng phí và mức xử lý hình sự đối với người trực tiếp vi phạm.

Đối với cán bộ, công chức, viên chức trực tiếp thực hiện hành vi gây lãng phí, Nghị định quy định bốn hình thức kỷ luật gồm: khiển trách, cảnh cáo, cách chức và buộc thôi việc. Hình thức xử lý được áp dụng trên cơ sở giá trị thiệt hại do hành vi gây ra, số lần vi phạm, thái độ tiếp thu, việc khắc phục hậu quả cũng như các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ theo quy định.

Cụ thể, trường hợp vi phạm lần đầu gây thiệt hại từ 02 triệu đồng đến dưới 50 triệu đồng hoặc gây thiệt hại từ 50 triệu đồng đến 75 triệu đồng nhưng có tình tiết giảm nhẹ có thể bị khiển trách. Trường hợp tái phạm hoặc vi phạm lần đầu gây thiệt hại từ 50 triệu đồng đến 75 triệu đồng sẽ bị áp dụng hình thức cảnh cáo. Đối với hành vi gây thiệt hại trên 75 triệu đồng, tùy theo mức độ vi phạm, thái độ khắc phục hậu quả và các tình tiết liên quan, người vi phạm có thể bị cách chức hoặc buộc thôi việc theo quy định.

Bên cạnh việc xử lý kỷ luật, Nghị định cũng quy định rõ trách nhiệm bồi thường thiệt hại đối với cá nhân có hành vi gây lãng phí. Thiệt hại làm căn cứ bồi thường phải là thiệt hại thực tế, xác định được bằng tiền và có quan hệ trực tiếp với hành vi vi phạm. Người trực tiếp gây thiệt hại có trách nhiệm bồi thường; trường hợp nhiều người cùng vi phạm thì mức bồi thường được xác định theo mức độ lỗi và trách nhiệm của từng cá nhân.

Theo quy định, người có trách nhiệm bồi thường phải thực hiện nghĩa vụ trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận quyết định. Đối với khoản bồi thường từ 15 triệu đồng trở lên, nếu có hoàn cảnh kinh tế đặc biệt khó khăn và có đơn đề nghị thì có thể được xem xét nộp nhiều lần, thời gian thông thường không quá 12 tháng, trường hợp đặc biệt không quá 24 tháng. Nếu không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ bồi thường, người vi phạm có thể bị khấu trừ 20% tiền lương thực nhận hằng tháng cho đến khi hoàn thành nghĩa vụ.

Ngoài các quy định về xử lý kỷ luật và bồi thường thiệt hại, Nghị định còn quy định việc xử lý đối với các hành vi cản trở hoặc thiếu trách nhiệm trong hoạt động thanh tra, kiểm tra, kiểm toán; xác minh, giải quyết khiếu nại, tố cáo về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; đồng thời quy định trách nhiệm bảo vệ người đấu tranh phòng, chống lãng phí và người thân của họ theo quy định của pháp luật.

Việc ban hành Nghị định số 267/2026/NĐ-CP tiếp tục hoàn thiện cơ chế pháp lý về phòng, chống lãng phí, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, xây dựng nền hành chính công khai, minh bạch, trách nhiệm và liêm chính. Qua đó, mỗi cán bộ, công chức, viên chức cần nâng cao ý thức trách nhiệm, thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật trong quản lý, sử dụng ngân sách, tài sản công và các nguồn lực được giao; chủ động phòng ngừa, ngăn chặn các hành vi gây lãng phí, góp phần xây dựng bộ máy hành chính hoạt động hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.