Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời. Tuy nhiên, nền độc lập non trẻ của dân tộc ta nhanh chóng phải đối mặt với cuộc xâm lược trở lại của thực dân Pháp. Với tinh thần “Thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ”, quân và dân ta đã anh dũng đứng lên chiến đấu bảo vệ nền độc lập của dân tộc.

Trong những năm đầu của cuộc kháng chiến, nhiều cán bộ, chiến sĩ và đồng bào đã bị thương, hy sinh. Hàng vạn gia đình mất đi người thân; nhiều người vợ mất chồng, nhiều người mẹ mất con. Những mất mát, hy sinh ấy trở thành nỗi đau chung của cả dân tộc.

Trước tình hình đó, đầu năm 1946, Hội giúp binh sĩ bị nạn được thành lập, sau đổi tên thành Hội giúp binh sĩ bị thương. Hội được thành lập ở nhiều địa phương và Chủ tịch Hồ Chí Minh được bầu làm Chủ tịch danh dự của Tổng Hội.

Đảng, Nhà nước và Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đặc biệt quan tâm đến thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ và công tác chăm lo người có công với cách mạng. Ngày 16/2/1947, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 20/SL, quy định chế độ hưu bổng, thương tật và tiền tuất tử sĩ. Đây là một trong những văn bản pháp lý đầu tiên thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng, Nhà nước đối với thương binh, bệnh binh và gia đình liệt sĩ.

Tháng 6/1947, tại Đại Từ, tỉnh Bắc Thái (nay thuộc tỉnh Thái Nguyên), đại biểu của các cơ quan, đoàn thể Trung ương và một số địa phương đã họp để thực hiện chủ trương của Chủ tịch Hồ Chí Minh về việc chọn một ngày làm ngày Thương binh. Hội nghị đã thống nhất lấy ngày 27/7/1947 làm ngày “Thương binh toàn quốc”. 

Cùng ngày, một cuộc mít tinh lớn được tổ chức tại Thái Nguyên với sự tham dự của khoảng 2.000 người. Tại đây, Ban Tổ chức đã trân trọng đọc thư của Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi đồng bào, chiến sĩ và thương binh. Trong thư, Người bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với những người đã hy sinh, cống hiến cho Tổ quốc và kêu gọi đồng bào cả nước quan tâm, chăm lo, giúp đỡ thương binh, gia đình liệt sĩ. Hằng năm, vào dịp 27/7, Chủ tịch Hồ Chí Minh đều gửi thư, tặng quà, thăm hỏi, động viên thương binh, gia đình liệt sĩ và nhắc nhở toàn dân phải luôn ghi nhớ công ơn của những người đã hy sinh vì nước.

Từ tháng 7/1955, “Ngày Thương binh toàn quốc” được đổi tên thành “Ngày Thương binh, liệt sĩ”, nhằm ghi nhận đầy đủ hơn những cống hiến, hy sinh to lớn của các anh hùng liệt sĩ, thương binh và đồng bào cả nước trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc. Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, đất nước thống nhất, thực hiện Chỉ thị số 223/CT-TW ngày 08/7/1975 của Ban Bí thư Trung ương Đảng, từ năm 1975, ngày 27/7 hằng năm chính thức trở thành Ngày Thương binh – Liệt sĩ của cả nước.

Ngày Thương binh – Liệt sĩ 27/7 là dịp để toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với các anh hùng liệt sĩ, thương binh, bệnh binh, người có công với cách mạng và thân nhân các gia đình liệt sĩ. Đây là sự thể hiện sinh động truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam: “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa”, “Ăn quả nhớ người trồng cây”; đồng thời khẳng định sự trân trọng của Đảng, Nhà nước và Nhân dân đối với những người đã cống hiến, hy sinh vì độc lập, tự do và thống nhất của Tổ quốc.

Việc tổ chức các hoạt động kỷ niệm Ngày Thương binh – Liệt sĩ góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, chủ nghĩa anh hùng cách mạng, khơi dậy niềm tự hào dân tộc và nâng cao ý thức trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên và Nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Công tác chăm lo thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ và người có công với cách mạng là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước, các cấp, các ngành, các tổ chức chính trị - xã hội và toàn xã hội. Đây không chỉ là chính sách lớn, thể hiện tính ưu việt của chế độ, mà còn là tình cảm, trách nhiệm và đạo lý của dân tộc đối với những người đã hy sinh, cống hiến cho đất nước.

Mỗi người dân, bằng những việc làm thiết thực, hãy cùng chung tay thực hiện tốt chính sách ưu đãi người có công với cách mạng; quan tâm, chăm lo đời sống các gia đình chính sách; giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống cách mạng và lòng biết ơn sâu sắc đối với các anh hùng liệt sĩ, thương binh, bệnh binh và những người có công với nước.

Kỷ niệm Ngày Thương binh – Liệt sĩ 27/7 không chỉ là dịp để tưởng nhớ quá khứ, mà còn là lời nhắc nhở mỗi chúng ta hôm nay phải sống có trách nhiệm hơn với quê hương, đất nước; tiếp nối truyền thống cha anh, chung sức xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.

Đời đời ghi nhớ công ơn các anh hùng liệt sĩ! Trân trọng, biết ơn các thương binh, bệnh binh, người có công với cách mạng và các gia đình liệt sĩ!