Trước tình trạng một số vụ lừa đảo qua Internet, mạng viễn thông xảy ra trên địa bàn Hà Tĩnh, gây thiệt hại lên đến hàng tỷ đồng, Công an phường Hà Huy Tập cảnh báo người dân về những phương thức, thủ đoạn thường gặp; đồng thời khuyến cáo tuyệt đối không cung cấp thông tin bảo mật, không chuyển tiền và không thực hiện yêu cầu của người lạ khi chưa xác minh.

Thời gian gần đây, hoạt động lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng tiếp tục diễn biến phức tạp. Đáng chú ý, các đối tượng liên tục thay đổi “kịch bản”, từ giả danh cơ quan chức năng, tuyển cộng tác viên làm việc online, mua bán hàng hóa, thông báo trúng thưởng đến chiếm quyền sử dụng tài khoản mạng xã hội để vay, mượn tiền. Điểm chung của các thủ đoạn này là khai thác tâm lý lo sợ, nhẹ dạ, cả tin hoặc mong muốn tìm kiếm việc làm, thu nhập cao của người dân; từ đó từng bước dẫn dụ nạn nhân cung cấp thông tin cá nhân, thông tin tài khoản ngân hàng hoặc chuyển tiền.

1. Giả danh Công an, Viện kiểm sát, Tòa án để đe dọa, yêu cầu chuyển tiền

Đối tượng sử dụng điện thoại, Zalo hoặc các nền tảng trực tuyến để liên hệ, tự xưng là cán bộ Công an, Viện kiểm sát, Tòa án; thông báo người nghe có liên quan đến các vụ án ma túy, rửa tiền, tai nạn giao thông hoặc vụ việc vi phạm pháp luật.

Để tạo lòng tin và gây sức ép tâm lý, chúng có thể sử dụng hình ảnh lực lượng chức năng, làm giả giấy tờ của cơ quan nhà nước, yêu cầu nạn nhân giữ bí mật, cung cấp thông tin căn cước, tài khoản ngân hàng, số dư, sổ tiết kiệm; thậm chí hướng dẫn mở tài khoản ngân hàng mới, xác thực khuôn mặt hoặc chuyển tiền vào tài khoản do chúng chỉ định với lý do “xác minh”, “chứng minh tài sản trong sạch”.

Người dân không chuyển tiền, không cung cấp thông tin tài khoản, mật khẩu, mã OTP và không thực hiện các yêu cầu liên quan đến tài chính từ người tự xưng là cán bộ cơ quan tiến hành tố tụng qua điện thoại hoặc mạng xã hội. Khi nhận được cuộc gọi có dấu hiệu bất thường, cần chủ động liên hệ cơ quan Công an để kiểm tra, xác minh.

2. Mạo danh sàn thương mại điện tử, tuyển cộng tác viên làm nhiệm vụ nhận hoa hồng

Đối tượng đăng quảng cáo trên Facebook, Zalo và các nền tảng mạng xã hội với nội dung tuyển cộng tác viên cho các sàn thương mại điện tử, làm việc trực tuyến tại nhà, thu nhập từ vài trăm nghìn đồng mỗi ngày. Sau khi nạn nhân tham gia, chúng yêu cầu nộp tiền để thực hiện các “nhiệm vụ” như đặt đơn hàng ảo, tăng tương tác, đầu tư tài chính. Ban đầu, đối tượng thường hoàn trả tiền gốc kèm hoa hồng để tạo lòng tin. Sau đó, chúng liên tục đưa ra các nhiệm vụ có giá trị lớn hơn. Khi nạn nhân đã chuyển số tiền lớn, đối tượng đưa ra nhiều lý do như “lỗi hệ thống”, “sai thao tác”, “chưa hoàn thành nhiệm vụ” để yêu cầu nộp thêm tiền hoặc cắt đứt liên lạc và chiếm đoạt tài sản.

Mọi người dân phải cảnh giác với mọi lời mời “việc nhẹ, lương cao”, đặc biệt là công việc yêu cầu ứng tiền, nộp phí hoặc chuyển tiền để thực hiện nhiệm vụ trước khi nhận hoa hồng.

3. Lừa đảo mua bán hàng hóa qua mạng xã hội

Các đối tượng đăng thông tin bán điện thoại, xe máy, ô tô, vé máy bay và nhiều loại hàng hóa khác với giá hấp dẫn. Khi người mua liên hệ, chúng yêu cầu đặt cọc hoặc thanh toán trước. Sau khi nhận tiền, đối tượng khóa tài khoản, chặn liên lạc hoặc xóa nội dung giao dịch.

Do vậy, trước khi mua bán trực tuyến, người dân cần kiểm tra kỹ danh tính, địa chỉ, uy tín của người bán; ưu tiên các nền tảng có cơ chế bảo vệ người mua. Không vội chuyển tiền đặt cọc khi chưa xác minh được người bán và hàng hóa.

4. Gọi điện thông báo trúng thưởng để yêu cầu nộp phí

Đối tượng gọi điện hoặc nhắn tin thông báo người dân trúng các phần thưởng có giá trị như xe máy, điện thoại, tủ lạnh… Sau đó yêu cầu nộp “phí nhận thưởng”, “thuế”, “phí vận chuyển” hoặc các khoản tiền khác.

Sau lần chuyển tiền đầu tiên, chúng thường tiếp tục viện nhiều lý do để yêu cầu nạn nhân chuyển thêm tiền. Khi nạn nhân không còn khả năng thanh toán hoặc phát hiện bị lừa, đối tượng lập tức cắt đứt liên lạc.

Người dân tuyệt đối không chuyển bất kỳ khoản tiền nào để nhận phần thưởng chưa được xác minh. Cần kiểm tra trực tiếp với đơn vị, doanh nghiệp được cho là tổ chức chương trình khuyến mại thông qua các kênh chính thức.

5. Chiếm đoạt tài khoản mạng xã hội rồi giả danh người thân, bạn bè vay tiền

Sau khi chiếm quyền kiểm soát tài khoản Facebook, Zalo hoặc mạng xã hội của người khác, đối tượng nhắn tin cho người thân, bạn bè của chủ tài khoản để vay hoặc mượn tiền với những lý do cấp bách như chữa bệnh, tai nạn, cần thanh toán gấp…

Đối tượng thường thúc giục chuyển tiền nhanh để nạn nhân không có thời gian xác minh.

Khi nhận được tin nhắn vay tiền hoặc nhờ chuyển tiền, kể cả từ tài khoản quen biết, người dân cần gọi điện trực tiếp hoặc gọi video để xác nhận. Đồng thời kiểm tra kỹ tên chủ tài khoản ngân hàng trước khi chuyển tiền. Nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, tuyệt đối không thực hiện giao dịch.

6. Lừa đảo tuyển dụng, việc làm online “việc nhẹ, lương cao”

Các đối tượng đăng bài tuyển dụng trên Internet với mức thu nhập hấp dẫn, không yêu cầu kinh nghiệm, có thể làm tại nhà. Sau khi tiếp cận người tìm việc, chúng yêu cầu đóng phí hồ sơ, phí đào tạo, mua tài liệu hoặc chuyển tiền thực hiện nhiệm vụ để “tăng cấp”, “mở khóa tài khoản”, “nhận hoa hồng”.

Người dân cần xác minh kỹ doanh nghiệp, đơn vị tuyển dụng; đặc biệt cảnh giác với những lời mời làm việc trực tuyến có thu nhập bất thường. Không chuyển tiền để đóng phí, mua tài liệu hoặc thực hiện nhiệm vụ khi chưa xác định rõ tính hợp pháp của đơn vị tuyển dụng.

Ngoài các hình thức trên, tội phạm công nghệ cao thường xuyên thay đổi kịch bản, phương thức tiếp cận và cách thức chiếm đoạt tài sản. Vì vậy, người dân cần duy trì nguyên tắc “không vội tin – không cung cấp thông tin – không chuyển tiền khi chưa xác minh”.

Các thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng ngày càng được tổ chức tinh vi, thường đánh vào tâm lý sợ hãi, nhẹ dạ, cả tin hoặc mong muốn kiếm lợi nhanh của người dân. Mỗi người dân cần chủ động trang bị kiến thức, nâng cao cảnh giác và thường xuyên chia sẻ thông tin cảnh báo với người thân, nhất là người cao tuổi, học sinh và những người ít tiếp xúc với công nghệ. Nâng cao cảnh giác – chủ động xác minh – không chuyển tiền khi chưa kiểm chứng chính là những “lá chắn” quan trọng để bảo vệ tài sản của bản thân, gia đình và góp phần phòng ngừa tội phạm trên không gian mạng.