Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã ban hành Nghị quyết số 04-NQ/TW, ngày 01/4/2026 về tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới, xác định rõ mục tiêu, quan điểm, nhiệm vụ và giải pháp nhằm tạo chuyển biến mạnh mẽ, thực chất trong công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Kiên quyết, kiên trì phòng ngừa, kiểm soát và đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực

Nghị quyết đánh giá, qua 20 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 3 khóa X, công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực đã được tập trung lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện quyết liệt, kiên trì, đồng bộ, toàn diện, đạt nhiều kết quả quan trọng. Công tác này góp phần xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, giữ vững ổn định chính trị, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ.

Tuy nhiên, Nghị quyết cũng thẳng thắn chỉ rõ những hạn chế, khó khăn và thách thức còn tồn tại. Năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu, tính nêu gương của một số cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên, người đứng đầu còn hạn chế; cơ chế, chính sách, pháp luật vẫn còn bất cập; việc kiểm soát quyền lực và các biện pháp phòng ngừa ở một số nơi chưa thực sự hiệu quả. Tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trên một số lĩnh vực còn diễn biến phức tạp, nghiêm trọng, tinh vi, tiềm ẩn nguy cơ đe dọa sự tồn vong của Đảng và chế độ.

Trên cơ sở đó, Nghị quyết xác định mục tiêu kiên quyết, kiên trì phòng ngừa, kiểm soát, ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; xây dựng Đảng, hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện; củng cố niềm tin của Nhân dân; thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, hướng tới mục tiêu Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, với nền quản trị quốc gia liêm chính, minh bạch, hiện đại.

Một trong những quan điểm xuyên suốt của Nghị quyết là công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực phải đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng, sự giám sát của Nhân dân, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội; được tiến hành kiên quyết, kiên trì, thường xuyên, liên tục, từ cơ sở, chi bộ đảng. Nghị quyết yêu cầu thực hiện đồng bộ, hiệu quả các giải pháp để “không thể, không dám, không muốn, không cần” tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; đồng thời đặt lợi ích quốc gia - dân tộc và lợi ích của Nhân dân lên trên hết, gắn công tác phòng, chống tham nhũng với yêu cầu phát triển nhanh, bền vững đất nước. Nghị quyết nhấn mạnh phòng ngừa từ gốc là căn bản, kiểm soát quyền lực là cốt lõi, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là trọng tâm. Cùng với phòng ngừa phải kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm từ sớm, từ xa, không để những vi phạm nhỏ tích tụ thành sai phạm lớn, nhất là tại các lĩnh vực then chốt, trọng yếu và những lĩnh vực mới tiềm ẩn nguy cơ cao. Việc xử lý tham nhũng, lãng phí, tiêu cực tiếp tục được thực hiện với tinh thần nghiêm minh, kịp thời, không có vùng cấm, không có ngoại lệ, nhưng đồng thời bảo đảm khách quan, toàn diện, phù hợp với bối cảnh lịch sử cụ thể và lợi ích quốc gia - dân tộc. Nghị quyết đặc biệt nhấn mạnh việc ưu tiên thu hồi tối đa tài sản và khuyến khích chủ động khắc phục hậu quả.

7 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm

Để thực hiện mục tiêu đề ra, Nghị quyết xác định 7 nhóm nhiệm vụ, giải pháp lớn.

Một là, nâng cao vai trò, trách nhiệm và tính nêu gương của cấp ủy, tổ chức đảng, người đứng đầu và cán bộ, đảng viên. Cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, chủ động phòng ngừa, thường xuyên kiểm tra, giám sát, phát hiện và xử lý tham nhũng, lãng phí, tiêu cực ngay từ cơ sở. Người đứng đầu thiếu trách nhiệm, buông lỏng lãnh đạo, quản lý, thiếu kiểm tra, giám sát để xảy ra sai phạm hoặc bao che, cản trở việc phát hiện, xử lý sẽ bị xử lý nghiêm. Đồng thời yêu cầu xây dựng và thực hành văn hóa liêm chính, lấy liêm chính làm giá trị cốt lõi, chuẩn mực ứng xử và đạo đức của cán bộ, đảng viên, doanh nghiệp và toàn xã hội; hướng tới xây dựng thể chế liêm chính, nền công vụ liêm chính và đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức liêm chính.

Hai là, hoàn thiện thể chế, pháp luật theo hướng kịp thời, đầy đủ, đồng bộ, thống nhất, khả thi, nghiêm minh và rõ trách nhiệm. Nghị quyết yêu cầu rà soát, khắc phục những sơ hở, bất cập; tăng cường công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình, kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn; nghiên cứu xây dựng Luật về đăng ký tài sản và sửa đổi, bổ sung các luật có liên quan.

Ba là, kiểm soát chặt chẽ quyền lực và thực hiện đồng bộ các giải pháp phòng ngừa. Trọng tâm là kiểm soát quyền lực của người có chức vụ, quyền hạn; xây dựng đội ngũ cán bộ có phẩm chất, năng lực, uy tín; tăng cường kỷ luật, kỷ cương và kiểm soát thực chất tài sản, thu nhập. Những cán bộ yếu kém về năng lực, thiếu trách nhiệm, uy tín thấp hoặc có biểu hiện tham nhũng, lãng phí, tiêu cực phải được kịp thời thay thế, cho từ chức hoặc xử lý theo quy định.

Nghị quyết cũng nhấn mạnh cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia và bộ chỉ số đánh giá hiệu quả công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt và từng bước minh bạch tài sản trong toàn xã hội.

Bốn là, phát hiện và xử lý kịp thời, đồng bộ, công bằng, khách quan, nghiêm minh, nhân văn, hiệu quả. Công tác kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán, điều tra, truy tố, xét xử được đổi mới theo hướng chủ động, thường xuyên, có trọng tâm, trọng điểm; tập trung vào những lĩnh vực, địa bàn dễ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và những vấn đề dư luận xã hội quan tâm.

Năm là, tạo chuyển biến mạnh mẽ về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trong toàn xã hội. Nghị quyết yêu cầu xây dựng, lan tỏa văn hóa tiết kiệm; chống lãng phí nguồn lực, thời gian và cơ hội phát triển; quản lý, sử dụng hiệu quả, bền vững các nguồn lực, nhất là đất đai, tài nguyên, khoáng sản, tài chính, tài sản công và đầu tư công.

Sáu là, đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền và huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị, Nhân dân. Công tác tuyên truyền phải được đổi mới, hiện đại hóa, tạo sự đồng thuận, thống nhất cao trong xã hội về quyết tâm phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Nghị quyết đề cao vai trò của báo chí, truyền thông; khuyến khích, bảo vệ người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và kịp thời biểu dương những tập thể, cá nhân có thành tích. Cùng với đó, cần nâng cao hiệu quả giám sát của Quốc hội, HĐND các cấp, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; hoàn thiện cơ chế để Nhân dân tham gia kiến nghị, phản ánh, tố giác tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và tăng cường giám sát việc thực thi công vụ của người có chức vụ, quyền hạn.

Bảy là, tiếp tục kiện toàn tổ chức bộ máy, tăng cường phối hợp và mở rộng hợp tác quốc tế. Nghị quyết yêu cầu kiện toàn Ban Chỉ đạo Trung ương và Ban Chỉ đạo cấp tỉnh về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan chức năng, kiểm soát quyền lực ngay trong các cơ quan thực hiện nhiệm vụ phòng, chống tham nhũng. Đồng thời, tăng cường hợp tác quốc tế, tương trợ tư pháp, truy bắt, dẫn độ đối tượng bỏ trốn và thu hồi tài sản tham nhũng tẩu tán ra nước ngoài.

Đưa Nghị quyết vào cuộc sống, tạo chuyển biến từ nhận thức đến hành động

Nghị quyết xác định rõ trách nhiệm tổ chức thực hiện. Bộ Chính trị, Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo; các cơ quan Đảng, Quốc hội, Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao có trách nhiệm thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các quan điểm, chủ trương, nhiệm vụ, giải pháp của Nghị quyết.

Các tỉnh ủy, thành ủy, ban đảng và đảng ủy trực thuộc Trung ương tổ chức nghiên cứu, học tập, quán triệt, xây dựng chương trình, kế hoạch thực hiện và triển khai nghiêm túc đến cấp cơ sở, chi bộ. Công tác tuyên truyền, phổ biến Nghị quyết được tăng cường, đồng thời phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể và Nhân dân trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Với tinh thần kiên quyết, kiên trì, chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa; kiểm soát quyền lực chặt chẽ; xử lý nghiêm minh, không có vùng cấm, không có ngoại lệ; đồng thời đề cao văn hóa liêm chính, thực hành tiết kiệm và phát huy vai trò giám sát của Nhân dân, Nghị quyết số 04-NQ/TW tạo cơ sở chính trị quan trọng để tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới.

Nghị quyết số 04-NQ/TW đồng thời thay thế Nghị quyết số 04-NQ/TW ngày 21/8/2006 của Hội nghị Trung ương 3 khóa X, Kết luận số 21-KL/TW ngày 25/5/2012 của Hội nghị Trung ương 5 khóa XI, Kết luận số 10-KL/TW ngày 26/12/2016 của Bộ Chính trị và Chỉ thị số 50-CT/TW ngày 07/12/2015 của Bộ Chính trị./.