Thực hiện nghĩa vụ quân sự là trách nhiệm, nghĩa vụ vẻ vang của công dân đối với Tổ quốc. Pháp luật hiện hành quy định cụ thể các tiêu chuẩn tuyển chọn, gọi công dân nhập ngũ, đồng thời xác định 8 trường hợp được tạm hoãn gọi nhập ngũ. Công dân và gia đình cần nắm rõ để thực hiện đúng quy định.

8 trường hợp được tạm hoãn gọi nhập ngũ

Theo khoản 1 Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự năm 2015, được bổ sung bởi Luật Dân quân tự vệ năm 2019, việc tạm hoãn gọi nhập ngũ được áp dụng đối với 8 trường hợp:

Thứ nhất, công dân chưa đủ sức khỏe phục vụ tại ngũ theo kết luận của Hội đồng khám sức khỏe.

Thứ hai, công dân là lao động duy nhất phải trực tiếp nuôi dưỡng thân nhân không còn khả năng lao động hoặc chưa đến tuổi lao động; hoặc trong gia đình bị thiệt hại nặng về người và tài sản do tai nạn, thiên tai, dịch bệnh nguy hiểm gây ra và được UBND cấp xã xác nhận.

Thứ ba, một con của bệnh binh, người nhiễm chất độc da cam suy giảm khả năng lao động từ 61% đến 80%.

Thứ tư, công dân có anh, chị hoặc em ruột là hạ sĩ quan, binh sĩ đang phục vụ tại ngũ; hoặc hạ sĩ quan, chiến sĩ đang thực hiện nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân.

Thứ năm, người thuộc diện di dân, giãn dân trong 3 năm đầu đến các xã đặc biệt khó khăn theo dự án phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước do UBND cấp tỉnh trở lên quyết định.

Thứ sáu, cán bộ, công chức, viên chức, thanh niên xung phong được điều động đến công tác, làm việc tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn theo quy định của pháp luật.

Thứ bảy, công dân đang học tại cơ sở giáo dục phổ thông; đang được đào tạo trình độ đại học hệ chính quy thuộc cơ sở giáo dục đại học hoặc trình độ cao đẳng hệ chính quy thuộc cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong thời gian một khóa đào tạo của một trình độ đào tạo.

Thứ tám, dân quân thường trực.

Cần lưu ý, tạm hoãn gọi nhập ngũ không đồng nghĩa với được miễn thực hiện nghĩa vụ quân sự. Khi không còn lý do tạm hoãn, công dân vẫn có thể được gọi nhập ngũ nếu còn trong độ tuổi và đáp ứng các điều kiện, tiêu chuẩn theo quy định.

Tiêu chuẩn về tuyển chọn, gọi công dân nhập ngũ 

Theo Luật Nghĩa vụ quân sự và các quy định hiện hành về tuyển chọn, gọi công dân nhập ngũ, công dân được tuyển chọn phải đáp ứng các tiêu chuẩn về tuổi đời, chính trị, sức khỏe và trình độ văn hóa.

- Về tuổi đời: Công dân được tuyển chọn, gọi nhập ngũ từ đủ 18 tuổi đến hết 25 tuổi. Đối với công dân nam đã được đào tạo trình độ cao đẳng, đại học và được tạm hoãn gọi nhập ngũ trong thời gian một khóa đào tạo của một trình độ đào tạo thì độ tuổi gọi nhập ngũ đến hết 27 tuổi.

- Về tiêu chuẩn chính trị: Công dân được gọi nhập ngũ phải có lý lịch rõ ràng; chấp hành nghiêm đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và đáp ứng tiêu chuẩn chính trị theo quy định về tuyển chọn công dân vào phục vụ trong Quân đội nhân dân Việt Nam.

- Về sức khỏe: Theo quy định hiện hành, tuyển chọn những công dân có sức khỏe loại 1, loại 2 và loại 3 theo quy định của Bộ Quốc phòng. Không gọi nhập ngũ vào Quân đội đối với công dân thuộc các trường hợp về tật khúc xạ, chỉ số BMI không bảo đảm tiêu chuẩn theo quy định hiện hành, trong đó có công dân mắc tật khúc xạ cận thị thuộc ngưỡng không đủ điều kiện tuyển quân, viễn thị các mức độ; chỉ số BMI nhỏ hơn 18,0 hoặc lớn hơn 29,9. Đối với các cơ quan, đơn vị, vị trí trọng yếu, cơ mật trong Quân đội; lực lượng Tiêu binh, Nghi lễ; Vệ binh và Kiểm soát quân sự chuyên nghiệp, việc tuyển chọn còn phải bảo đảm các tiêu chuẩn riêng của Bộ Quốc phòng.

- Về trình độ văn hóa: Thông thường, tuyển chọn và gọi nhập ngũ những công dân có trình độ văn hóa từ lớp 8 trở lên, lấy từ cao xuống thấp. Đối với địa phương có khó khăn, không bảo đảm đủ chỉ tiêu giao quân, cơ quan có thẩm quyền có thể xem xét, quyết định tuyển chọn công dân có trình độ văn hóa lớp 7. Đối với các xã thuộc vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn và đồng bào dân tộc thiểu số dưới 10.000 người, việc tuyển chọn về trình độ văn hóa được thực hiện theo tỷ lệ và điều kiện riêng theo quy định.

Tạm hoãn phải đúng đối tượng, tuyển quân bảo đảm công khai, công bằng

Việc xét duyệt công dân thuộc diện tạm hoãn, miễn gọi nhập ngũ và tuyển chọn công dân nhập ngũ phải được thực hiện chặt chẽ, dân chủ, công bằng, công khai, đúng quy định của pháp luật.

Theo quy định hiện hành, cấp xã có trách nhiệm công khai các nội dung liên quan đến tuyển quân, trong đó có điều kiện, tiêu chuẩn tuyển quân; các trường hợp tạm hoãn, miễn gọi nhập ngũ; danh sách công dân trong diện gọi nhập ngũ; danh sách công dân tạm hoãn, miễn gọi nhập ngũ; danh sách công dân đủ điều kiện và trúng tuyển nghĩa vụ quân sự.

Mỗi công dân trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự cần chủ động tìm hiểu các quy định của pháp luật, chấp hành nghiêm việc đăng ký nghĩa vụ quân sự, sơ tuyển, khám sức khỏe và quyết định gọi nhập ngũ của cơ quan có thẩm quyền. Các trường hợp thuộc diện tạm hoãn cần cung cấp đầy đủ hồ sơ, giấy tờ chứng minh theo hướng dẫn của cơ quan chức năng, không lợi dụng chính sách tạm hoãn để trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự.

Thực hiện nghĩa vụ quân sự vừa là trách nhiệm pháp lý, vừa là nghĩa vụ thiêng liêng của mỗi công dân đối với Tổ quốc; góp phần xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của đất nước.