Ủy ban nhân dân phường Hà Huy Tập, tỉnh Hà Tĩnh vừa ban hành Quyết định số 1230/QĐ-UBND ngày 06/7/2026 ban hành Quy chế quản lý và sử dụng nghĩa trang trên địa bàn phường, nhằm tăng cường công tác quản lý, sử dụng quỹ đất nghĩa trang đúng quy hoạch, bảo đảm cảnh quan, vệ sinh môi trường, an ninh trật tự và từng bước xây dựng nếp sống văn minh trong việc tang.

Quản lý chặt việc mai táng, xây dựng phần mộ

Hiện nay, phường Hà Huy Tập có 13 nghĩa trang do phường quản lý, với tổng diện tích 383.574 m². Các nghĩa trang được phân bố tại các tổ dân phố trên địa bàn, gồm: Phát Lát, Rú Điệp, Đồng Trẻn, Cồn Nhòi, Nhân Hòa, Chùa Thiều, Rậm Sim, Khúc Còn, Từ Vũ, Hoang Nậy, Hoang Tào, Đồng Nài và Vùng 1 Đại Nài.

Một trong những nội dung được quy định cụ thể là việc bố trí các khu chức năng trong nghĩa trang, gồm khu hung táng, khu cát táng, khu mộ gia đình (nếu có quy hoạch riêng) và khu công trình phụ trợ, hạ tầng kỹ thuật. Việc an táng, cải táng phải thực hiện đúng khu vực chức năng được quy hoạch; không tự ý chôn cất ngoài khu vực được phân định, không lấn chiếm đất giao thông nội bộ, đất cây xanh hoặc công trình phụ trợ để xây dựng mộ.

Đáng chú ý, việc chôn cất phải được UBND phường xác nhận, chỉ định vị trí. Xây dựng phần mộ, trồng cây trong nghĩa trang phải được chấp thuận; không được làm ảnh hưởng đến các phần mộ xung quanh và cảnh quan chung. Quy chế quy định diện tích sử dụng đất cho mỗi phần mộ hung táng và chôn cất một lần tối đa 5 m², mộ cát táng tối đa 3 m²; chiều cao tối đa của một ngôi mộ là 2m, tính từ mặt đất, kể cả phần trang trí. Hướng, kích thước, kiểu dáng mộ, bia mộ phải tuân thủ quy hoạch và hướng dẫn của đơn vị quản lý nghĩa trang.

Đối với việc tu sửa, cải tạo phần mộ, thân nhân người đã khuất không được tự ý thay đổi vị trí, mở rộng diện tích sử dụng đất, gây ảnh hưởng đến phần mộ liền kề hoặc hệ thống hạ tầng kỹ thuật chung. Trường hợp xây dựng lại toàn bộ phần mộ, khu lăng mộ phải thực hiện theo đúng quy hoạch, diện tích, kích thước, kiểu dáng, mẫu mã được quy định.

Quy chế cũng quy định các trường hợp được đăng ký trước phần mộ cá nhân, gồm người từ 70 tuổi trở lên; người mắc bệnh hiểm nghèo theo quy định của Bộ Y tế; người có vợ hoặc chồng đã được an táng trong nghĩa trang. Đối với hộ gia đình, nhóm hộ, dòng họ có nhu cầu quy tập, cát táng mộ liền kề, người đại diện phải đăng ký để UBND phường xem xét, giải quyết theo quy định. Hồ sơ đăng ký được nộp tại Trung tâm dịch vụ tổng hợp; thời gian giải quyết không quá 15 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

Khuyến khích hỏa táng, bảo đảm vệ sinh môi trường

Quy chế dành một chương riêng quy định về bảo vệ nghĩa trang và môi trường. Theo đó, nghĩa trang phải được thường xuyên chăm sóc, bảo quản phần mộ, vệ sinh khuôn viên, chăm sóc cây xanh, duy tu hạ tầng và kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi gây ảnh hưởng đến nghĩa trang. Sau mỗi lần tổ chức mai táng, cải táng phải thực hiện vệ sinh sạch sẽ; việc cát táng phải thu gom vật dụng, san lấp hố huyệt đúng nơi quy định, không để phát sinh ô nhiễm môi trường.

Đặc biệt, UBND phường khuyến khích hỏa táng, an táng một lần, hạn chế hung táng kéo dài, qua đó góp phần tiết kiệm quỹ đất, bảo vệ môi trường và xây dựng nếp sống văn minh trong việc tang.

Phân rõ trách nhiệm, xử lý nghiêm vi phạm

Quy chế phân định trách nhiệm cụ thể cho các phòng, ngành, Trung tâm dịch vụ tổng hợp, tổ dân phố và người sử dụng dịch vụ nghĩa trang.

- Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị là cơ quan đầu mối tham mưu UBND phường quản lý nhà nước về nghĩa trang; hướng dẫn, kiểm tra việc xây dựng mộ, bia mộ, công trình trong nghĩa trang và phối hợp xử lý vi phạm. 

- Phòng Văn hóa - Xã hội có trách nhiệm tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện nếp sống văn minh trong việc tang, hướng dẫn các hình thức mai táng văn minh, tiết kiệm đất, bảo vệ môi trường.

- Trung tâm dịch vụ tổng hợp trực tiếp quản lý nghĩa trang, lập và lưu trữ hồ sơ, cung cấp dịch vụ, bảo đảm vệ sinh môi trường, quản lý chất thải và thực hiện chế độ báo cáo theo quy định. 

- Tổ dân phố có trách nhiệm tuyên truyền, vận động Nhân dân, thường xuyên nắm tình hình, kịp thời phát hiện các hành vi xây dựng mộ sai quy hoạch, lấn chiếm diện tích, mai táng sai vị trí, tự ý chuyển nhượng đất nghĩa trang hoặc gây ô nhiễm môi trường.

Quy chế nghiêm cấm các hành vi như mai táng ngoài nghĩa trang hoặc ngoài vị trí được xác định; mua bán, chuyển nhượng đất nghĩa trang trái quy định; phá hoại công trình; xây dựng mộ, bia mộ không đúng quy định; kinh doanh dịch vụ nghĩa trang trái pháp luật; lợi dụng chức vụ, quyền hạn để trục lợi; không chấp hành quyết định đóng cửa, di chuyển nghĩa trang, mộ phần.

Người dân khi sử dụng dịch vụ hoặc thăm viếng nghĩa trang phải chấp hành nội quy, giữ gìn vệ sinh, cảnh quan; không tự ý cơi nới, xây mới phần mộ khi chưa được phép; không chặt cây, di chuyển công trình, mốc giới, hạ tầng kỹ thuật và không tổ chức các hoạt động mê tín dị đoan, gây mất an ninh trật tự.

Việc ban hành và tổ chức thực hiện Quy chế quản lý, sử dụng nghĩa trang được kỳ vọng góp phần nâng cao hiệu quả quản lý quỹ đất nghĩa trang, bảo đảm trật tự xây dựng, vệ sinh môi trường, giữ gìn cảnh quan, đồng thời tạo chuyển biến tích cực trong thực hiện nếp sống văn minh, tiết kiệm, phù hợp với điều kiện thực tế trên địa bàn phường Hà Huy Tập.